- Rozwód w statystykach
- Jak uzyskać orzeczenie rozwodu?
- Co po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej?
- Rozwód niezgodny z zasadami współżycia społecznego
W Polsce rozwód jest jedynym, legalnym sposobem na zakończenie małżeństwa. Uzyskanie wyroku rozwodowego wymaga wizyty w sądzie co najmniej raz oraz udowodnienia, że nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia między stronami.
Rozwód w statystykach
Każdego roku Główny Urząd Statystyczny publikuje Rocznik Demograficzny, a więc raport dotyczący ludności w Polsce, obejmujący m.in. dane dotyczące małżeństw i rozwodów. Według danych z raportu z 2020 roku, blisko 80% wszystkich rozwodów odnotowano w miastach - w dużych aglomeracjach takich jak Warszawa, Wrocław czy Kraków, rozwody są bardzo częste. Pozew o rozwód najczęściej wnoszą osoby z wykształceniem średnim lub zasadniczym zawodowym, a ponad 75% wszystkich spraw jest przeprowadzanych bez orzeczenia o winie. Za najczęstsze przyczyny rozwodów uznaje się niedochowanie wierności małżeńskiej, nadużywanie alkoholu przez jednego lub obojga małżonków, naganny stosunek do członków rodziny oraz trudności mieszkaniowe.
Jak uzyskać orzeczenie rozwodu?
Zanim w sprawach rozwodowych zapada wyrok, konieczne jest przejście przez ustaloną przepisami drogę proceduralną, którą rozpoczyna pozew o rozwód. Złożenie pozwu wymaga jego przygotowania, a więc sporządzenia formalnego dokumentu, zawierającego określenie stron, ich dane osobowe, oraz opis przyczyn, dla których małżeństwo powinno zostać rozwiązane. Pozew powinien również zawierać dowody na poparcie argumentów podnoszonych w piśmie. Tak przygotowany dokument należy wysłać do sądu okręgowego właściwego dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, o ile jeden z nich wciąż tam mieszka. Jeśli nie, właściwy jest sąd okręgowy właściwy dla miejsca zamieszkania pozwanego, a w ostatniej kolejności sąd miejsca zamieszkania powoda.
Wraz z wniesieniem pozwu o rozwód, powód powinien określić w jaki sposób ma zostać rozwiązane małżeństwo. Polskie prawo przewiduje kilka możliwości:
- rozwód bez orzekania o winie - to najszybszy sposób na rozwiązanie małżeństwa, wymaga jednak zgody obojga małżonków oraz złożenia oświadczenia, że doszło do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia.
- rozwód z orzeczeniem o winie jednego z małżonków - w tej sytuacji zadaniem sądu jest nie tylko rozwiązanie małżeństwa, ale również orzeczenie, że jeden z małżonków, zwykle strona pozwana, ponosi winę za rozpad małżeństwa.
- rozwód z winy obojga - ten wariant zwykle nie pojawia się w pozwie, a jest wybierany przez sąd na podstawie zeznań uzyskanych od małżonków i świadków w toku rozprawy.
Co po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej?
Rozprawa rozwodowa nie ogranicza się do uzyskania orzeczenia o rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód, ponieważ w ramach tej samej sprawy sąd rozstrzyga również w jaki sposób będą przebiegały niektóre relacje między byłymi małżonkami. Jedną z nich jest podział władzy rodzicielskiej dotyczącej małoletnich dzieci. Władza rodzicielska może być pozostawiona obojgu rodzicom, ograniczona jednemu z nich lub całkowicie odebrana. Strony mogą jednak zawrzeć porozumienie rodzicielskie, a jeśli sąd uzna, że jego warunki sprzyjają dobru dzieci, zaakceptuje je. Kolejna kwestia dotyczy alimentów na dzieci i orzeczenia o kontaktach z dziećmi rodzica, który nie sprawuje bezpośredniej władzy rodzicielskiej.
W ramach jednej sprawy rozwodowej sąd może fakultatywnie wydać również orzeczenie w sprawie alimentów dla drugiego małżonka, wydać nakaz eksmisji jednego z małżonków lub dokonać podziału wspólnego mieszkania. Zdarza się również, że podczas sprawy rozwodowej dokonywany jest podział majątku wspólnego małżonków, jednak w tym wypadku sąd musi stwierdzić, że rozstrzyganie w tej kwestii nie przedłuży postępowania rozwodowego.
Rozwód niezgodny z zasadami współżycia społecznego
Istnieje również katalog powodów, dla których sąd nie rozwiąże małżeństwa, są to tzw. przesłanki negatywne orzeczenia rozwodu. Trwały i zupełny rozkład pożycia nie zostanie stwierdzony, jeśli rozwód narusza zasady współżycia społecznego, rozwiązania małżeństwa żąda małżonek wyłącznie winny, a drugi małżonek nie wyraża na to zgody, a także wówczas, kiedy rozwód naruszyłby dobro małoletnich dzieci.
Sąd powszechny orzeka jedynie o rozwiązaniu małżeństwa na gruncie cywilnym. Jeśli małżonkowie zawarli również ślub kościelny, całkowite zakończenie relacji małżeńskiej również w świetle religii katolickiej wymaga wystąpienia o uznanie nieważności małżeństwa. Nie uzyska się go jednak w sprawie rozwodowej przed sądem cywilnym, a jedynie przed sądem kościelnym. Po jego orzeczeniu, małżonkowie mogą ponownie wziąć ślub kościelny.
